![]()
Tez Education
शिक्षक पात्रता परीक्षा वर्ग-3 | 13 Nov. 2024
शिक्षक पात्रता परीक्षा वर्ग-3
गद्यांश आधारित प्रश्न (1-8):
संकेतः- अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत।
काव्यं दृश्यश्रव्यभेदेन द्विविधमस्ति। दर्शनसुखात्मकं काव्यं दृश्यकाव्यमिति कथ्यते। तत्तु नाट्यप्रधानं भवति। भारतीयदृश्यकाव्यानां प्राग्रुपः वेदेषु दृश्यते। नाट्यवेदस्य उपज्ञाता ब्रह्मा इत्युच्यते। ऋग्वेदात् संवादं (सम्भाषणं), यजुर्वेदादभिनयं, सामाद्रीतम्, अधर्वात् रसं च स्वीकृत्य ब्रह्मणा नाट्यवेदः कृतः खलु। अभिनयप्रधानं भवति दृश्यकाव्यम्। कथापात्राणां रूपभावहावादिकं सर्वं स्वेषु अध्यारोप्य नटनपटुभिः पुरुषैः वेदिकायाम् अभिनीयते आविष्क्रियते। अतः दृश्यकाव्यं सामान्येन ‘रूपकम्’ इत्यभिधीयते। “तद्रूपारोपात्तु रूपकम्” इति तल्लक्षणम्। प्रायेण संस्कृतरूपकाणां वाङ्गयं गद्यपद्यमिश्र भवति। कालिदासादयः प्रमुखाः नाटककाराः भवन्ति।